Startdag Vlaamse Onderwijsraad zet recht op leren centraal

Hoe kan onderwijs, vanuit zijn maatschappelijke rol en opdracht, het recht op leren garanderen voor iedereen, van jong tot oud? Met die centrale vraag bracht de Vlaamse Onderwijsraad op zijn jaarlijkse startdag leden, onderwijsactoren, beleidsmakers, parlementsleden en andere genodigden samen voor een namiddag van reflectie, praktijkverhalen en debat. De startdag vormde bovendien het moment waarop de Vlaamse Onderwijsraad het boek Recht op leren in onderwijs voorstelde. De publicatie bundelt de resultaten van een strategische verkenning die de voorbije periode werd uitgevoerd rond de maatschappelijke opdracht van onderwijs en het recht op leren.

Een eerste startdag voor de nieuwe voorzitter

Voor voorzitter Luc Jansegers was het een bijzondere editie. Voor het eerst opende hij de startdag als algemeen voorzitter van de Vlaamse Onderwijsraad. In zijn openingstoespraak benadrukte hij de unieke rol van de Vlor als ontmoetingsplaats van uiteenlopende stemmen uit onderwijs en samenleving. Volgens de voorzitter ligt de kracht van de Vlaamse Onderwijsraad precies in het samenbrengen van verschillende perspectieven. Onderwijsverstrekkers, personeelsvertegenwoordigers, studenten, ouders, middenveldorganisaties, socio-economische partners en deskundigen zoeken er samen naar antwoorden op complexe onderwijsvraagstukken. Niet ondanks hun verschillen, maar net dankzij die verschillen.

Het recht op leren onder druk

Het recht op leren is een begrip dat steeds vaker opduikt in beleidsdocumenten, parlementaire debatten en maatschappelijke discussies, maar waarvan de betekenis niet altijd eenduidig wordt ingevuld. Ook binnen de adviezen van de Vlaamse Onderwijsraad vormt het een terugkerende ambitie. Dat vormde de aanleiding om het thema via een strategische verkenning grondiger te onderzoeken.

Om de thematiek tastbaar te maken, startte de namiddag met drie praktijkgetuigenissen. Een scholier sprak over de impact van het lerarentekort op zijn leertraject. Twee ouders deelden hun ervaringen met de drempels die gezinnen in een kwetsbare situatie ervaren. Een pionierstudent getuigde over de kansen én hindernissen die hij onderweg naar het hoger onderwijs tegenkwam. Die verhalen maakten duidelijk dat het recht op leren geen abstract concept is, maar een realiteit die elke dag vorm krijgt in klaslokalen, scholen, gezinnen en opleidingen.

Strategische verkenning 

Vervolgens lichtte Imran Uddin, voorzitter van de denkgroep Recht op leren, het traject van de strategische verkenning toe. Een strategische verkenning biedt de Vlaamse Onderwijsraad de mogelijkheid om afstand te nemen van de actualiteit, verschillende perspectieven samen te brengen en complexe vraagstukken diepgaand te onderzoeken.

Het resultaat is het boek Recht op leren in onderwijs. Daarin brengen tien auteurs vanuit uiteenlopende expertisegebieden het thema in kaart. De bijdragen onderzoeken onder meer de relatie tussen leren, onderwijskansen, participatie, inclusie, maatschappelijke vorming en levenslang leren. De publicatie formuleert geen standpunten van de Vlaamse Onderwijsraad en is geen adviesdocument. Ze wil vooral een kennisbasis en referentiekader bieden voor verdere reflectie, dialoog en toekomstig advieswerk.

Verschillende perspectieven

Na de voorstelling van de verkenning reflecteerde enkele leden van de Vlor-denkgroep ‘Recht op leren’ over de centrale vraag van de dag. Jan Fransen (GO!), Eva Tiquet (COV) en Tobias Frenssen (UCLL)  gingen vanuit hun eigen expertise in op verschillende aspecten van het recht op leren. Daarbij kwamen onder meer gelijke onderwijskansen, de betekenis van het begrip recht op leren en de opdracht van het onderwijs in een veranderende samenleving aan bod. Een terugkerende boodschap was dat onderwijs een complexe werkelijkheid is waarin verschillende factoren voortdurend op elkaar inwerken. Precies daarom blijft dialoog tussen de verschillende betrokken actoren essentieel.

Startpunt voor een vervolgtraject

In haar slotwoord benadrukte algemeen secretaris Leen Van Heurck dat de strategische verkenning geen eindpunt vormt, maar het begin van een nieuw traject. De inzichten uit het boek zullen de komende jaren een belangrijke basis vormen voor het denk- en advieswerk van de Vlaamse Onderwijsraad.

De verkenning sluit bovendien nauw aan bij de kernopdracht van de Vlor: maatschappelijke vraagstukken oppikken, verschillende actoren samenbrengen en het onderwijsdebat verrijken met nieuwe inzichten. Door langdurig en niveau-overstijgend rond thema's te werken, wil de Vlaamse Onderwijsraad bijdragen aan een doordacht en toekomstgericht onderwijsbeleid. De centrale vraag van de startdag blijft daarbij richtinggevend: hoe kan onderwijs het recht op leren voor iedereen waarmaken? De Vlaamse Onderwijsraad zal die vraag ook de komende jaren verder verkennen, samen met zijn leden, experten en partners.