Kwaliteitsontwikkeling als blijvend uitgangspunt van Vlaamse toetsenAdvies over het voorontwerp van decreet tot wijziging van het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997, het decreet van 8 mei 2009 betreffende de kwaliteit van onderwijs en de Codex Secundair Onderwijs van 17 december 2010 wat betreft de Vlaamse toetsen

Aanpassingen aan de Vlaamse toetsen

In een aantal decreetsaanpassingen wil de Vlaamse regering vijf wijzigingen doorvoeren aan de organisatie van de Vlaamse toetsen:

• een wijziging in het organisatiemodel dat instaat voor de ontwikkeling van de toetsen (van een universitair steunpunt naar een private stichting) 
• een verplichte deelname aan de piloot- en kalibratiestudies 
• de opname van de extra onderwijskansarmoede-indicator ‘buurt’ als leerlingkenmerk voor de schoolfeedback 
• het gebruik van loggegevens in het kader van eerlijk toetsen  
• het gebruik van personeelsgegevens in het kader van wetenschappelijk onderzoek 

Vlaamse toetsen als instrument om onderwijskwaliteit te versterken

Ondersteuning van scholen 

De Vlaamse toetsen zijn ingebed in het bestaande kwaliteitszorgkader. De Vlaamse Onderwijsraad benadrukt het belang van het referentiekader voor onderwijskwaliteit, dat scholen zelf in de regierol plaatst om kwaliteitsvol onderwijs te realiseren. De toetsen fungeren daarbij als een instrument binnen de interne kwaliteitszorg en zijn bedoeld om scholen in dit proces te ondersteunen. Het is essentieel om die focus op ondersteuning te behouden, eerder dan op  versterkte sturing en beleidscontrole.

Gerichte gegevensverzameling

De Vlaamse Onderwijsraad pleit voor terughoudendheid bij de uitbreiding van gegevensverzameling en benadrukt het belang van proportionaliteit. De informatie uit de Vlaamse toetsen is vooral waardevol wanneer zij scholen ondersteunen bij hun interne kwaliteitszorg.

Timing

De aanpassingen aan de uitrol van de Vlaamse toetsen komen er nog voor de geplande evaluatie van de Vlaamse toetsen van start gaat. Er is ook nog geen beoordeling beschikbaar van het voorgestelde organisatiemodel van een private stichting, waar wel al ervaringen mee bestaan binnen het beleidsdomein via Leerpunt. Daardoor komen deze wijzigingen aan de regelgeving voor de Vlaamse Onderwijsraad niet op het juiste moment om voldoende geïnformeerd en onderbouwd te zijn. 

Aanbevelingen

Alternatief nodig voor een private stichting

De Vlaamse toetsen worden nu georganiseerd vanuit een universitair steunpunt. De Vlaamse regering wil de organisatie onderbrengen bij een private stichting. Een opdracht met een dergelijk onderwijskundig, pedagogisch en maatschappelijk belang vraagt om sterke publieke waarborgen. Een private stichting biedt onvoldoende garanties op vlak van  onafhankelijkheid, transparantie en verantwoording. Indien de Vlaamse regering ervoor kiest om met een stichting te werken, volgt de Vlor het advies van de Inspectie van Financiën om te kiezen voor een stichting van openbaar nut.

Incentives in plaats van verplichte deelname aan pilootstudies

Scholen verplichten om deel te nemen aan piloot- en kallibratiestudies is niet de juiste weg om de kwaliteit van die studies te waarborgen. De Vlor pleit voor incentives. Scholen motiveren is een duurzamere aanpak.

Onderwijskansarmoede-indicator buurt

De Vlor vindt het positief dat deze onderwijskansarmoede-indicator wordt toegevoegd omdat het bijdraagt aan betekenisvolle data.

Gebruik personeelsgegevens voor wetenschappelijk onderzoek

Het decreet voorziet dat personeelsgegevens gekoppeld kunnen worden aan de resultaten van de Vlaamse toetsen of aan gegevens uit de leerlingenvragenlijst en dit in het kader van wetenschappelijk onderzoek. Dat is voor de Vlaamse Onderwijsraad onaanvaardbaar.  De raad waarschuwt voor het gebruik van de Vlaamse toetsen als indicatie voor de kwaliteit van het pedagogisch-didactisch handelen van een leraar. Toetsresultaten zijn het resultaat van een collectieve inspanning en zijn niet terug te brengen tot het handelen van een individuele leraar.