Diversiteit in schoolteams. De rol van de lerarenopleidingen in de kijker

De samenleving is zeer divers. Die grote mate van diversiteit wordt niet weerspiegeld in schoolteams van basisscholen en secundaire scholen in Vlaanderen. Om in de toekomst meer diversiteit in schoolteams te realiseren, kunnen vele verschillende actoren een rol opnemen. De Vlor zoomde eerder al in op de rol van schoolbesturen, directeurs en leraren, en ook van de socioculturele partners.

Met dit seminarie belichtten we specifiek de rol van de lerarenopleidingen: wat zijn hun ervaringen en hoe kunnen zij via hun beleid en praktijk bijdragen aan meer diversiteit in het lerarenberoep? Hoe kunnen zij drempels verlagen voor studenten met diverse achtergronden, zowel bij de instroom in de lerarenopleiding, tijdens de opleiding, als bij de doorstroom naar de klasvloer?

We lieten enkele lerarenopleidingen en onderzoekers aan het woord. Vervolgens gingen de deelnemers met elkaar in dialoog om ervaringen en ideeën uit te wisselen en nieuwe pistes te verkennen, zodat lerarenopleidingen, de andere onderwijspartners en de sociaal-culturele verenigingen hun rol in het streven naar meer diversiteit in het lerarenberoep kunnen versterken. 

Onderwijsonderzoek divers-sensitief onderwijs: aan de slag met interventies binnen de lerarenopleiding kleuteronderwijs

Lien De Coninck (Lector Educatieve Bachelor in het Kleuteronderwijs, Karel de Grote Hogeschool)

Wat kunnen individuele docenten doen om de prestatiekloof te verkleinen? Welke acties kunnen zij ondernemen opdat studenten met een migratieachtergrond zich meer thuis zouden voelen op school? Docenten kunnen immers op buitengewoon krachtige manieren de prestaties van studenten beïnvloeden (Anderman & Anderman, 2014). Grosso modo kunnen docenten op drie manieren met diversiteit aan de slag: door te werken aan inhoud, didactiek en houding (De Leersnyder, 2021; Speltincx, 2021; Vanhoof et al., 2019). In de lerarenopleiding kleuteronderwijs was het uiteindelijke doel ervoor zorgen dat studenten zich, ongeacht hun (etnisch-culturele) achtergrond, voldoende veilig zouden voelen om vanuit hun persoonlijk referentiekader in dialoog te treden met hun medestudenten en authentiek te durven spreken. Vanuit de (kwalitatieve en kwantitatieve) onderzoeksresultaten wordt toegelicht welke concrete interventies meer/minder succesvol bleken te zijn.

De kracht van diversiteit benutten is werken aan de kwaliteit van onderwijs

Hilde De Wever en Chris Mazarese (opleidingsverantwoordelijken lerarenopleiding basisonderwijs, UCLL)

Diversiteit is al jaren een aandachtspunt en uitgangspunt in de lerarenopleiding van UCLL. We bereiden studenten voor om in diverse klascontexten aan de slag te gaan en daarbij de kracht van diversiteit te leren zien en in te zetten. We slagen er nog niet altijd in, want ook bij ons is onze lerarenkamer te wit, te vrouwelijk, ... En laat een school nu net een mini-samenleving zijn waar diversiteit als realiteit een meerwaarde is, waar leerlingen worden voorbereid op onze diverse wereld. We vertellen over onze zoektocht naar meer diversiteit en kwaliteit in de lerarenopleiding.

Meer kleur voor de klas, de rol van de lerarenopleiding

Jo van den Hauwe (opleidingshoofd educatieve bacheloropleidingen kleuter- en lager onderwijs) en Joyce Loir (lector en diversiteitsmedewerker) (beide AP Hogeschool Antwerpen)

De educatieve bacheloropleidingen van AP hogeschool Antwerpen kennen een diverse instroom. Vanuit de vaststelling dat de uitstroom nog niet zo divers is, ondernemen we verschillende acties om onze doorstroom inclusiever te maken. In onze bijdrage presenteren we enkele van deze acties: het project Baanbrekers, gericht op wie als eerste in een gezin/familie aan hoger onderwijs begint, de professionalisering van lerarenopleiders op vlak van diversiteitskennis en de inclusieve aanpak van het internationaal inleefproject.

Hoe lerarenopleiders omgaan met diversiteit

Benjamin Ponet (doctoraatsonderzoeker Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, Universiteit Gent)

Omgaan met diversiteit is een van actuele uitdaging in het onderwijs. Bij deze uitdaging hebben in het bijzonder lerarenopleiders een belangrijke voorbeeldfunctie t.a.v. toekomstige leraren en het bredere onderwijsveld. Hoe lerarenopleiders omgaan met diversiteit is echter nog maar zelden onderzocht. Dit onderzoeksproject verkent de praktijken, barrières en mogelijke professionalisering van lerarenopleiders inzake omgaan met diversiteit. Promotoren van het onderzoek zijn Hanne Tack, Wendelien Vantieghem en Ruben Vanderlinde.

Professionele leergemeenschappen van pre-en inservice leraren en lerarenopleiders in en voor interculturaliteit

Evelien Flamez (KU Leuven) en Ine Bogaerts (UCLL)

Met dit pilootproject zetten we samen met School zonder Racisme (SzR) en de lerarenopleidingen van KUL en UCLL in op het versterken van interculturele competenties van stagiairs, leraren secundair onderwijs en lerarenopleiders. We werken met professionele leergemeenschappen op drie niveaus: 1/ secundaire scholen, 2/ lerarenopleidingen en 3/ onderzoekers. Binnen de secundaire scholen zetten studenten samen met leerkrachten en leerlingen acties op om de diversiteitswerking in de school te verbeteren.  Op het niveau van de lerarenopleidingen verzamelen we data over de diversiteitscompetenties van studenten, om informatie te krijgen en in dialoog te gaan over de stand van zaken op vlak van intercultureel onderwijs en curriculum.